Jojoba, Hodan, Üzüm Çekirdeği ve Haşhaş: Dört Yağın Profili
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Bitkisel yağların hepsine “yağ” dense de birbirlerinden belirgin biçimde ayrılırlar. Bu yazıda kozmetik formüllerde sık karşılaşılan dört taşıyıcıyı tek tek ele alıyoruz: nereden geldikleri, nasıl elde edildikleri ve ciltte nasıl bir his bıraktıkları.
Taşıyıcı yağ kavramına yeniyseniz, önce genel çerçeveyi anlatan yazıyla başlamanızı öneririz; burası onun devamı.
Jojoba
INCI adı: Simmondsia Chinensis (Jojoba) Seed Oil. Kuzey Amerika'nın kurak bölgelerinde yetişen bir çalının tohumundan soğuk presle elde edilir.
İlginç tarafı: jojoba teknik olarak bir yağ değil, sıvı bir mumdur. Kimyasal yapısı diğer bitkisel yağlardan farklıdır ve bu fark, oda sıcaklığında şaşırtıcı derecede kararlı kalmasını açıklar.
Ciltteki hissi hafiftir; çabuk yayılır, geride ağır bir film bırakmaz. Kokusu neredeyse nötrdür, bu yüzden koku kurgusu hassas olan formüllerde sık tercih edilir.
Hodan
INCI adı: Borago Officinalis (Borage) Seed Oil. Mavi çiçekli hodan bitkisinin tohumundan elde edilir; Türkçede sığırdili de denir.
Dördü içinde en zengin hissi bırakanıdır. Bu yüzden genellikle formülün gövdesi olarak değil, düşük oranda destekleyici bir bileşen olarak kullanılır.
Hassas bir yağtır: ışık ve ısıyla nispeten çabuk değişir. Bu yüzden hodan içeren ürünlerin saklama koşuluna ve ambalajın açıldıktan sonraki kullanım süresine dikkat etmek anlamlıdır.
Üzüm çekirdeği
INCI adı: Vitis Vinifera (Grape) Seed Oil. Şarap üretiminden geriye kalan üzüm çekirdeklerinden elde edilir — yani bir yan ürünün değerlendirilmesidir.
Dördünün en ince dokulusudur. Hızlı emilim hissi verir ve yüzeyde neredeyse hiç iz bırakmaz. Hafif doku isteyen formüllerde bu yüzden yaygındır.
Haşhaş tohumu
INCI adı: Papaver Somniferum Seed Oil. Adı kafa karıştırabilir, o yüzden net olalım: kozmetikte kullanılan şey bitkinin tohumundan soğuk presle çıkarılan yağtır. Aynı tohum mutfakta da kullanılır — haşhaşlı çöreğin haşhaşı budur.
Anadolu'da uzun geçmişi olan bir yağtır. Dokusu orta hafifliktedir, kokusu belirgin değildir ve formülde diğer yağlarla uyumlu çalışır.
Dördünün kısa karşılaştırması
En hafif his: üzüm çekirdeği
En kararlı: jojoba
En zengin his: hodan
En dengeli: haşhaş tohumu
Bu sıralama bir kalite sırası değildir. Dördü de farklı işler için vardır ve çoğu formülde tek başlarına değil, birbirini dengeleyecek biçimde birlikte kullanılırlar.
Sık sorulanlar
Bu yağları tek başlarına kullanabilir miyim?
Saf yağ olarak satılan ürünler vardır. Ancak bir formül içindeki yağ, tek başına kullanılan yağtan farklı davranır: yanındaki bileşenler dokuyu, emilimi ve kokuyu değiştirir.
Soğuk pres ne demek?
Tohumun ısı uygulanmadan mekanik basınçla sıkılmasıdır. Isı kullanılmadığı için yağın rengi ve kokusu daha belirgin kalır; verim ise daha düşüktür.
Yağın rengi kalite göstergesi mi?
Tek başına değil. Renk; bitkinin çeşidine, hasat zamanına ve elde etme yöntemine göre değişir. Aynı yağın iki farklı partisi farklı tonda olabilir ve ikisi de uygun olabilir.
