INCI Listesinde Sıralama Ne Anlatır? Yüzde Bir Çizgisi
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Bir kozmetik ürünün etiketini çevirdiğinizde uzun bir bileşen listesi görürsünüz. Bu liste rastgele dizilmiş değildir ve alfabetik de değildir. Belirli bir kurala göre sıralanır — ama o kural, çok sayıda kişinin sandığı kadar basit değildir.
INCI nedir?
INCI, kozmetik bileşenlerin uluslararası adlandırma sistemidir. Amacı basittir: aynı bileşen hangi ülkede üretilirse üretilsin aynı adla yazılsın. Böylece Fransız bir kremle Türk bir kremi aynı dilde karşılaştırabilirsiniz.
Bitkisel bileşenler Latince adlarıyla yazılır, sentezlenmiş olanlar kimyasal adlarıyla. Bu yüzden listenin bir kısmı botanik, bir kısmı kimya gibi görünür; ikisi de normaldir.
Sıralama kuralı: azalan oran
Temel kural şu: bileşenler formüldeki oranlarına göre, en çoktan en aza doğru sıralanır. Listenin başındaki bileşen formülde en yüksek oranda bulunandır.
Su bazlı kremlerde bu yüzden ilk sırada genellikle Aqua yazar. Yağ bazlı bir balm veya serumda ise başta bir bitkisel yağ ya da yağ benzeri bir bileşen bulunur.
Yüzde bir çizgisi
İşte çoğu kişinin bilmediği kısım: azalan oran kuralı yalnızca yüzde birin üzerindeki bileşenler için geçerlidir. Oranı yüzde birin altına düşen bileşenler, aralarında serbest sırada yazılabilir.
Listenin son üçte birindeki sıralama size oran hakkında neredeyse hiçbir şey söylemez.
Peki çizgi nerede? Etikette işaretlenmez. Ama pratik bir ipucu var: koruyucular, parfüm bileşenleri, karşıt oksidanlar ve pH ayarlayıcılar hemen her zaman yüzde birin altında kullanılır. Bunların göründüğü yer, kabaca çizginin başladığı yerdir.
Sıralamanın yarattığı üç yanılgı
“Listenin başındaki en önemli bileşendir”
Hayır. Baştaki bileşen en çok bulunandır; en belirleyici olan değil. Bir formülün karakterini çoğu zaman düşük oranda kullanılan bileşenler kurar.
“Sonlarda yazıyorsa işe yaramaz”
Yine hayır. Bazı bileşenler zaten çok düşük oranlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır; fazlası istenen sonucu vermez, bazen tam tersini yapar. Düşük oran bir eksiklik değil, bir formülasyon tercihidir.
“Su ilk sıradaysa ürün sulandırılmıştır”
En yaygın yanılgı bu. Su, emülsiyon tipi ürünlerin yapısını kuran fazdır; dolgu malzemesi değildir. Suyu olmayan bir krem krem olmaz, yağ olur. Ayrı bir konu olduğu için emülsiyon mantığını başka bir yazıda ele alıyoruz.
Parfüm ve alerjenler neden ayrı yazılır?
Listenin sonunda “Parfum” ya da “Aroma” yazısının ardından linalool, limonene, geraniol, citral gibi adlar görürsünüz. Bunlar ayrı katılmış bileşenler değildir; koku karışımının ya da uçucu yağın içinde doğal olarak bulunan bileşiklerdir.
Belirli oranların üzerine çıktıklarında mevzuat gereği ayrıca yazılmaları gerekir. Bu, hassasiyet bildiren kişilerin etiketi kontrol edebilmesi içindir — ve etiketin en işe yarar parçalarından biridir.
Sıralama size ne söyler, ne söylemez
Söyler: ürünün su bazlı mı yağ bazlı mı olduğunu.
Söyler: bir bileşenin formülün gövdesinde mi yoksa detayında mı olduğunu.
Söyler: hassasiyetiniz olan bir bileşenin üründe bulunup bulunmadığını.
Söylemez: bileşenlerin kesin yüzdelerini.
Söylemez: bileşenlerin hangi kalitede ya da hangi yöntemle elde edildiğini.
Söylemez: ürünün sizde nasıl bir his bırakacağını.
Sık sorulanlar
İki ürünün INCI listesi aynıysa ürünler aynı mıdır?
Hayır. Aynı bileşenler farklı oranlarda, farklı kalitelerde ve farklı üretim yöntemleriyle bir araya gelebilir. Liste aynı olsa bile doku, koku ve kullanım hissi tamamen farklı olabilir.
Liste neden bazen ürünün kutusunda, bazen altında?
Ambalajın yüzeyi kısıtlı olduğunda liste kutunun arkasına, altına ya da içindeki bilgi kartına yazılabilir. Önemli olan tüketicinin satın alma anında erişebilmesidir.
Nano yazısı ne anlama gelir?
Bir bileşenin adının yanında parantez içinde “nano” yazıyorsa, o bileşen nano boyutta kullanılmış demektir ve mevzuat bunun belirtilmesini zorunlu kılar. Mineral filtreli güneş koruyucularda “non-nano” ifadesini de bu yüzden görürsünüz.
Etiket okumak bir uzmanlık değil, bir alışkanlıktır. Birkaç ürünün listesini karşılaştırdıktan sonra hangi bilginin nerede durduğunu kendiliğinden görmeye başlarsınız.
